Społeczny Komitet Budowy Metra

25 stycznia 1982 roku I sekretarz Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, Wojciech Jaruzelski, zapowiedział w sejmowym wystąpieniu budowę metra w Warszawie. Następnego dnia z apelem do mieszkańców stolicy i polskiej młodzieży o powołanie takiej organizacji zwróciło się Prezydium Zarządu Warszawskiego Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej, zaś 31 marca działacze Ursynowskiego Klubu Spółdzielcy, przedstawiciele spółdzielni Ursynów i Natolin oraz wiceminister budownictwa i pełnomocnik rządu ds. metra, Jerzy Majewski, także wystąpili z inicjatywą zorganizowania obywatelskiego komitetu i zadeklarowali udział w nim. W kolejnych miesiącach sprawa ucichła, aż w sierpniu o pomyśle przypomniał na swoich łamach „Sztandar Młodych”. Wówczas zaczęły napływać zgłoszenia od organizacji społecznych i osób prywatnych.

Społeczny Komitet Budowy Metra (SKBM) zawiązał się 25 października 1982 roku w Warszawie. Liczył on wówczas 32 członków, wśród których znaleźli się m.in.:
– mgr inż. Tadeusz Romanowski, generalny projektant I linii metra,
– dr Jan Kubalski, którzy przed wojną projektował „kolej miejską podziemną”,
– inż. Józef Alfred Zajączkowski, dyrektor Dyrekcji Budowy Tras Komunikacyjnych,
– prof. Jan Podoski, inżynier trakcji elektrycznej,
– doc. dr Marian Rataj, pracownik Instytutu Kształtowania Środowiska i przewodniczący Sekcji Głównej Komunikacji Miejskiej Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji,
– Andrzej Rogiński, przewodniczący Ursynowskiego Klubu Spółdzielcy,
– Jan Trzciński i Bogdan Żuber, działacze ZSMP,
– Andrzej Ziemski, redaktor naczelny „Sztandaru Młodych”.

Marian Rataj, pierwszy przewodniczący SKBMPrzewodniczącym tej organizacji wybrany został doc. dr Marian Rataj (na fotografii z prawej). Deklaracja programowa komitetu brzmiała następująco:

Naszym celem jest doprowadzenie do tego, aby warszawiacy szybko otrzymali metro. Uważamy, że metro jest niezbędne. Stanowi ono najbardziej ekonomiczny i funkcjonalny środek transportu miejskiego. Rozwój przestrzenny miasta, budowa nowych dzielnic mieszkaniowych i przemysłowych oraz wzrastające natężenie ruchu wymaga wprowadzenia tego nowego rodzaju komunikacji pasażerskiej. Jesteśmy przeciwni marnowaniu czasu, mnożeniu niewygód podróżnych. Metro jest jedynym rozwiązaniem ograniczającym te straty społeczne.
Dla osiągnięcia tego celu niezbędne jest społeczne poparcie. Dlatego powołujemy Społeczny Komitet Budowy Metra. W jego składzie znajdują się przedstawiciele organizacji politycznych, społecznych, młodzieżowych, spółdzielczości mieszkaniowej, organizacji technicznych i naukowych oraz twórcy i dziennikarze warszawscy, osoby fizyczne.
Podstawowymi zadaniami Społecznego Komitetu Budowy Metra będzie:
– informowanie społeczeństwa o przebiegu budowy oraz podstawowych rozwiązań i tworzenie właściwej atmosfery o przedsięwzięciu,
– koordynowanie społecznych inicjatyw,
– oddziaływanie na wykonawców w zakresie zmniejszenia uciążliwości związanych z inwestycją,
– społeczna kontrola przebiegu inwestycji,
– inspirowanie twórców nauki, kultury i sztuki do podejmowania tematyki związanej z budową metra.

Poza wymienionymi działaniami, SKBM zależało na stworzeniu atmosfery sprzyjającej budowie metra, wszak sytuacja gospodarcza i polityczna kraju była wówczas ciężka i przeciwna inwestycjom tego rodzaju.

W stanie wojennym zakazywano zwoływania zebrań publicznych bez pozwolenia, dlatego władze miasta proponowały SKBM rejestrację jako komitet czynu społecznego. Organizacja taką możliwość odrzuciła, a mimo to otrzymała zgodę na działalność i zwoływanie zebrań. Gdy 23 grudnia 1982 roku Rada Ministrów podjęła uchwałę nr 266/82 w sprawie budowy I linii metra w Warszawie, SKBM mógł rozpocząć właściwą pracę.

Pierwszymi poważniejszymi inicjatywami SKBM były zorganizowane na początku 1983 roku konkursy na nazwy stacji i logo metra. Zwycięski znak jest do dziś symbolem przedsiębiorstwa i systemu, zaś stacje z kilkoma tylko wyjątkami noszą uchwalone wówczas nazwy. Mniej więcej w tym samym okresie stowarzyszenie wzięło udział w opiniowaniu koncepcji krajowego taboru dla SKM i metra, który ostatecznie nie został wyprodukowany.

W 1985 roku, po tragicznej śmierci dziecka na terenie budowy metra, SKBM wystosował apel do rodziców i wychowawców o zwiększenie uwagi na miejsca zabaw ich podopiecznych. Dodatkowo zorganizowano zwiedzanie budowy, aby zaspokoić ciekawość najmłodszych obywateli oraz przy okazji poruszyć kwestie bezpieczeństwa.

W 1986 roku, gdy rząd ograniczył wydatki z budżetu państwa na budowę metra, SKBM opracował rachunek potencjalnych strat i przedstawił go politykom, którzy obiecali obserwować inwestycję i nie dopuścić do opóźnienia w jej realizacji większego niż rok. W październiku 1987 roku organizacja była przeciw proponowanemu przez „Życie Gospodarcze” spowolnieniu tempa robót.

SKBM przedstawił również szereg opinii, m.in. o systemie biletowym warszawskiego metra, o drążeniu tuneli metodą tarczową pod al. Niepodległości czy o ulokowaniu stacji A11 Politechnika symetrycznie względem Trasy Łazienkowskiej.

Andrzej Rogiński, Prezes SKBM1 czerwca 2000 roku SKBM został zarejestrowany jako stowarzyszenie, a jego prezesem został Andrzej Rogiński (na fotografii z prawej). Organizacja kontynuowała swoją działalność i gdy końca dobiegała budowa I linii warszawskiego metra, komitet już patrzył w przyszłość i myślał o II nitce. 8 lipca 2008 roku SKBM objął stanowisko rozpoczynające się tymi słowami:

Społeczny Komitet Budowy Metra, działając w interesie mieszkańców Warszawy, zwraca się do Pani Hanny Gronkiewicz-Waltz, Prezydenta m.st. Warszawy, o pilne podjęcie takich decyzji, które spowodują szybkie zakończenie procesu działań formalno-prawnych niezbędnych do rozpoczęcia budowy II linii metra i przystąpienie do jej realizacji.

Obecnie w centrum troski Społecznego Komitetu Budowy Metra jest dokończenie II linii metra oraz zaplanowanie sieci kolei podziemnej w Warszawie.